منوی سایت

چاپ افست

افست آشنا شویم

بار دیگر که مشغول خواندن مجله محبوب خود هستید و یا به آگهی‌نامه‌ای که به صندوق پستی منزل شما انداخته شده نگاهی می‌اندازید، لحظه‌ای به این فکر کنید صنعت چاپ و نشر چگونه ظهور یافت.

 ابتدا نویسندگان، ویراستاران و طراحان گرافیک و صفحه‌آرایی، با همکاری یکدیگر، محتوای مورد نظر برای چاپ را تولید می‌نمایند. دستگاه‌های چاپ، این محتوای متنی-تصویری را گرفته و آن را تبدیل به نشریاتی می‌کنند که شما هرروزه می‌خوانید. صنعت چاپ، یک فرایند بسیار جذاب و فریبنده‌ای است که درگیر با ماشین‌های چاپ بسیار پرسرعت، رول‌های کاغذ 2000 پوندی، کامپیوترها، صفحات فلزی، سطوح لاستیکی (لاستیک افست)، و چاقوهای تیز می‌باشد.

لیتوگرافی افست، متداول‌ترین و پرکاربردترین فرایند چاپ محسوب می‌شود و از سه مرحله اصلی تشکیل شده است: قبل از چاپ، مرحله اجرای چاپ و مرحله صحافی

تولید هر محصول چاپی، با پروسه تولید محتوا آغاز می‌شود. نویسندگان، ویراستاران، طراحان گرافیک و صفحه‌آرایی، در فاز اول

تولید یک مجله، روزنامه، کتاب، بروشور تبلیغاتی، کاتالوگ و سایر محصولات چاپی قرار دارند.

معمولاً تیم تحریریه نشریات، تا چندین شماره آتی نشریه خود را از قبل در دست تهیه دارند. موضوعات مقالات نشریه، توسط سردبیر نشریه یا شورای نویسندگان انتخاب و نویسندگان یا مترجمین، مشغول تهیه آن‌ها می‌گردند. نویسندگان و مترجمین از قبل در مورد رعایت برخی قواعد در تهیه محتوا، توجیه شده‌اند. پس از آماده شدن اولیه مقاله، ویراستاران فنی و ادبی، به ترتیب مقالات را خوانده و تصحیح می‌نمایند.

همین‌که متن آماده شد، تصاویر گرافیکی ایجاد می‌شوند. معمولاً بین نویسنده، گرافیست و مدیر هنری، جهت تهیه تصاویر، ارتباط تنگاتنگی وجود دارد.

هنگامی‌که هر مقاله نوشته، ویرایش و توسط مدیر هنری تایید شد، به صورت الکترونیکی (از طریق ایمیل)، به قائم مقام سردبیر ارسال شده و او پس از تعیین مکان درج مقاله در نشریه و نیز تعیین مکان تصاویر گرافیکی و آگهی‌ها در مقاله، آن را به بخش صفحه‌آرایی ارجاع می‌دهد. اصولاً تعیین و مکان‌یابی محتوا و گرافیک در یک فضای محدود، مسئولیت سخت و پیچیده‌ای است.

در نهایت کار صفحه‌آرایی شده نهایی، پس از تایید قائم مقام سردبیر، به سردبیر نشریه جهت تایید نهایی برای چاپ، تحویل داده می‌شود و پس از تایید سردبیر، یک فایل خروجی دیجیتالی از نشریه روی سی‌دی ایجاد می‌گردد. البته این فایل به صورت zip به منظور ارسال از طریق FTP نیز می‌تواند تهیه شود.

معمولاً فرایند چاپ را می‌توان در 9 مقوله متفاوت، تقسیم‌بندی نمود.

لیتوگرافی افست:موضوع همین مقاله

چاپ کلیشه‌ای (engraving):در لوازم التحریر با کیفیت

ترموگرافی:چاپ حرارتی برای ایجاد حروف و تصاویر روی صفحه کاغذ

باز چاپ (reprographics):کپی‌ و نسخه‌برداری

چاپ دیجیتال:کاربرد آن، هنوز محدود بوده اما به سرعت رو به پیشرفت است.

چاپ لترپرس:چاپ اصلی گوتنبرگ

چاپ اسکرین:مورد استفاده در تهیه تی شرت‌ها و بیلبوردها

چاپ فلکسو:معمولاً مورد استفاده در صنعت بسته‌بندی مثل برچسب دور قوطی‌های کنسرو

چاپ گراور:مورد استفاده در چاپ مجلات و کاتالوگ‌های تبلیغاتی

لیتوگرافی افست، موتور محرک فرایند چاپ می‌باشد. اغلب هر چاپگر تجاری از آن استفاده می‌کند. اما کیفیت محصول نهایی، به تجربه، تخصص و تجهیزات بکار رفته در دستگاه چاپ بستگی دارد.

لیتوگرافی افست بر اساس یک اصل خیلی ساده کار می‌کند: جوهر و آب نباید با یکدیگر ترکیب شوند. چاپ افست تقابل بین آب و مرکب است که بر روی سطح پلیت که صفحه‌ای از جنس آلومینیوم می‌باشد، صورت میپذیرد که اصطلاحاً در چاپ افست به این صفحه زینک گفته می شود. سطح رویی این صفحه، توسط روش‌های الکتروشیمیایی اکسید شده است وتبدیل به اکسید آلومینیوم گردیده است تا سختی و مقاومت شیمیایی آن بالا رود. سطح رویی زینک را با مواد پلیمری حاوی مواد حساس به نور نمک‌های دیازونیوم پوشش می‌دهند. زینک، توسط نور ماورای بنفش و یا لیزر، نوردهی می‌شود تا تصویر بر روی آن ایجاد گردد و سپس توسط یک محلول قلیایی شستشو می‌شود تا ماده پلیمری در نقاط نور خورده از روی سطح زینک برداشته شود. بدین طریق، دو ناحیه بر روی سطح زینک ایجاد می شود( نواحی آب دوست و نواحی چربی دوست)؛ نواحی تصویری روی سطح زینک که از ماده پلیمری تشکیل شده است، چربی دوست و جاذب مرکب؛ و نواحی دیگر، آب دوست و جاذب رطوبت می‌باشند. برای آنکه در نواحی غیرتصویری سطح زینک، لایه نازکی از آب وجود داشته باشد تا ازنفوذ مرکب به آن جلوگیری شود، باید کشش سطحی آب ورودی به سطح زینک را کاهش داد که معمولاً با اضافه کردن موادی مانند ایزو پروپیل الکل، این کار صورت می‌گیرد. همچنین آب موجود در ماشین چاپ که قسمت‌های غیر تصویری را پوشش می‌دهد که اصطلاحاً محلول مرطوب کننده نامیده می‌شود باید دارای خاصیت اسیدی باشد و PH آن در محدوده 4.8-5.2 باشد که با استفاده از یک محلول بافری به نام داروی آب و اضافه کردن به محلول مرطوب کننده صورت می‌پذیرد.

قبل از اینکه کار بتواند چاپ شود، ابتدا باید به فیلم و زینک تبدیل شود. مثلاً از فایل‌های دیجیتال، باید فیلمو زینک تهیه شود. تصاویر از نگاتیوها به صفحات چاپ یا زینک (خیلی شبیه به روش ظهور عکس در عکاسی)، منتقل می‌شوند. مقدار معینی نور برای عبور از نگاتیو فیلم به زینک مجاز می‌باشد. هنگامی‌که صفحات زینک در معرض نور قرار گرفتند، واکنشی شیمیایی رخ خواهد داد که امکان می‌دهد یک سطح پوششی جاذب جوهر فعال شود. این امر منجر به انتقال تصویر از نگاتیو به صفحه چاپ خواهد گردید.

از مواد مختلفی برای زینک استفاده می‌گردد. مثلاً کاغذ که محصولی با کیفیت پایین تولید خواهد نمود. بهترین ماده برای صفحات چاپ، آلومینیم می‌باشد که البته هزینه بیشتری را در پی دارد.

هریک از رنگ‌های اصلی یعنی سیاه، فیروزه‌ای (آبی)، قرمز و زرد دارای زینک جداگانه‌ای هستند. علیرغم اینکه شما ممکن است رنگ‌های بسیار متنوعی را درکار نهایی ببینید، در واقع همه این رنگ‌ها، با استفاده از همین چهار رنگ اصلی ایجاد شده‌اند. این همان مفهوم چاپ چهار رنگ می‌باشد

پروسه چاپ تشریح شده در این مقاله، چاپ رول (web offset) می‌باشد.

توضیح:چاپ افست بر دو نوع است: چاپ شیت و چاپ رول. تفاوت اصلی این دو فناوری، در نوع کاغذ ورودی به دستگاه چاپ است. در فناوری Sheet-fed که در بازار ایران به چاپ شیت شهرت دارد، کاغذ در قالب ورقه‌های مجزا از هم به دستگاه وارد می‌شود. در فناوری Web-fed كه در بازار ایران به چاپ رول معروف است ،كاغذ در قالب رول‌های پیوسته به دستگاه چاپ وارد می‌شود.

اما تفاوت این دو فناوری تنها در نوع کاغذ ورودی به دستگاه چاپ نیست. این دو تکنولوژی از نظر سرعت چاپ، صرفه اقتصادی، ضخامت کاغذ و فرمت خروجی دستگاه با یک دیگر تفاوت قابل ملاحظه‌ای دارند.

در چاپ رول، کاغذ به صورت یک جریان پیوسته از طریق یک رول، به دستگاه چاپ خورانده می‌شود. هر رول تا 2000 پوند (1 تن) وزن دارد. در این پروسه، کاغذ بعد از چاپ برش می‌خورد. البته پروسه چاپ می‌تواند با ورق‌های از قبل برش خورده نیز انجام شود که این فرایند به چاپ شیت معروف است.

حتی هنگامی‌که رول کاغذ به انتها می‌رسد، فرایند چاپ، گردش رول را متوقف نمی‌کند. رول‌های کاغذ را می‌توان به یکدیگر متصل نمود.

جوهر و آب با یکدیگر مخلوط نمی‌شوند. این اصل پایه حاکم بر چاپ افست می‌باشد. جوهر از طریق یک سری غلطک‌ها روی پلیت‌ها توزیع می‌گردد. تحت فشار، پلیت‌ها مرطوب می‌گردند؛ ابتدا بوسیله غلطک‌های آب و سپس غلطک‌های جوهر. غلطک‌ها، جوهر را از مخزن، روی پلیت‌ها توزیع می‌نمایند.

محیط تصویری پلیت، جوهر را از غلطک‌های جوهر دریافت می‌کند. غلطک‌های آب، مانع انتقال جوهر به نواحی غیرتصویری زینک می‌گردند. سپس هر پلیت، تصویر خود را به لاستیک افست انتقال داده و لاستیک افست نیز به نوبه خود، تصویر را به کاغذ انتقال می‌دهد. خود پلیت یا زینک، مستقیماً با کاغذ تماسی ندارد. و اصطلاح آفست نیز از همین مفهوم نشات گرفته است. همه این امور با سرعت بسیار بالایی رخ می‌دهند.

 

کاغذ بواسطه آب و جوهر اعمال شده به آن، کمی مرطوب می‌شود. و بدین سبب، خطر لک شدن و پخش جوهر روی کاغذ وجود دارد. برای اجتناب از این امر، کاغذ از داخل خشک‌کن عبور داده می‌شود. خشک‌کن‌ها گاز سوز هستند و دمای داخل آن‌ها بین 176 تا 206 درجه سانتیگراد می‌باشد.

بلافاصله پس از ترک خشک‌کن، از داخل یک تعداد غلطک‌های فلزی بزرگ (خنک شونده با آب) عبور داده می‌شود. این غلطک‌های خنک کننده، کاغذ را سرد نموده و جوهر را روی کاغذ تثبیت می‌کنند. اگر این کار انجام نشود، هنگام لمس کار چاپ شده، جوهر با انگشتان شما منتقل می‌گردد.

کنترل رنگ و تطابق، پروسه‌ای است که با کمک کامپیوترها انجام می‌شود. تطابق (registration)، به معنای همتراز نمودن پلیت‌های چاپی هنگام اعمال جوهر نواحی تصویری به کاغذ می‌باشد. اگر پلیت‌ها، بطور کامل بایکدیگر همتراز نباشند، تصویر از حالت فوکوس خارج خواهد شد و رنگ دلخواه روی محیط چاپی ایجاد نخواهد نشد. یک کامپیوتر، یک تصویر ویدئویی از علائم یا نشان‌های همترازی را که روی ورق چاپ قرار دارند را می‌گیرد. هر پلیت دارای نشان‌های همترازی خاص خود است. کامپیوتر این مارک‌ها را خوانده و تنظیمات لازم جهت همترازی کامل روی هریک از پلیت‌ها انجام می‌دهد. همه این‌ها در حین چاپ، چندین بار در ثانیه انجام می‌گیرند.

کنترل رنگ، پروسه‌‌ی ترکیب صحیح رنگ‌های جوهر می‌باشد و ارتباط نزدیکی با مفهوم تطابق پلیت‌ها دارد. مقدار جوهری که داخل یونیت‌ها تزریق می‌شود، بستگی به نیاز این یونیت‌ها به جوهر برای رسیدن به خروجی مطلوب دارد. این جوهر از طریق پانل کنترل که بخشی از کنسول اصلی کنترل می‌باشد، تنظیم می‌گردد. قبل از قرار گرفتن پلیت‌ها روی کار چاپی، آن‌ها به دقت اسکن شده و داده‌های مربوطه، به یک میکروکاست انتقال داده می‌شوند. این کاست به عنوان مستر، آزادسازی و تزریق مقدار جوهر لازم را کنترل می‌کند.

فرایند پس از چاپ در واقع بخشی از جریان تولید محصول چاپی است که در آن کار چاپ شده، با توجه به مشخصات فنی فرم و عملیات از پیش تعریف شده، به اتمام می رسد. به کلیه عملیاتی که پس از چاپ جهت تولید محصول نهایی انجام می گیرد، عملیات تکمیلی(Finishing) گفته می‌شود.

صحافی جایی است که محصول چاپ شده تکمیل می‌شود. رول‌های بزرگ از کاغذ چاپ شده برش خورده و با ترتیب صحیح روی هم قرار می‌گیرند. در این مرحله از فرایند، کاغذ‌ها روی هم قرار گرفته به طوریکه کاغذ‌ها با ترتیب صحیح روی هم قرار می‌گیرند.

فرایند تولید محتوا

 

 

فرایند چاپ

 

قدم اول: مرحله قبل از چاپ

 

مرحله دوم: چاپ

 

تفاوت سرعت در چاپ رول نسبت به چاپ شیت

 

در چاپ رول، سرعت چاپ بسیار زیاد است، به طوری که دستگاه چاپ رول در یک ساعت می‌تواند 60000 نسخه از فرم خروجی داشته باشد. اما در چاپ شیت، سرعت چاپ حداکثر 10000 نسخه در ساعت است.

در چاپ رول دستگاه چاپ، عملیات تا کردن را همزمان با فرآیند چاپ انجام می‌دهد. این موضوع سرعت صحافی خروجی‌های دستگاه رول را افزایش می دهد.

در چاپ رول، سطح چاپ به صورت پشت و رو و همزمان چاپ می‌شود اما در اغلب دستگاه‌های چاپ شیت، پشت و روی فرم چاپی به صورت مجزا از هم چاپ می‌شوند.

پروسه تزریق جوهر

 

پروسه آفست

 

کنترل رنگ و همترازی پلیت‌ها

 

مرحله سوم: پس از چاپ